Malatya Büyükşehir Belediyesi’nin asbestli boru, Gündüzbey Kaptajı ve 30 milyon TL’lik tanıtım harcamaları tartışılıyor. 35 milyar TL’lik yatırım ve su analizleri için 11 soru.

Asbest Borudan Tilavete: Malatya Büyükşehir Belediyesi’ne 11 Soru

Malatya Büyükşehir Belediyesi’nin içme suyu altyapısına ilişkin açıklamalarıyla Gündüzbey Kaptaj Tesisi üzerinden yürütülen manevi tanıtım kampanyasının peş peşe gelmesi, kamuoyunda cevap bekleyen ciddi sorular oluşturdu.

Belediye yönetimi tarafından 27 Temmuz 2026’da yapılan açıklamada Malatyalıların “70-80 senelik asbest borulardan” su içtiği belirtilerek bu hatların tamamının değiştirildiği ifade edildi. Farklı tarihlerde yapılan diğer bilgilendirmelerde ise kent altyapısının 60-70 yıllık olduğu, yaklaşık yüzde 80’inin yenilendiği ve çalışmalar için 35 milyar TL’lik yatırım yürütüldüğü kamuoyuna duyuruldu.

Bu açıklamaların hemen ardından, 5 Ağustos 2026’da Gündüzbey Kaptaj Tesisi’nde 1995 yılından beri kesintisiz Kur’an-ı Kerim tilaveti yapıldığına ilişkin görüntüler ulusal ve yerel medyada geniş şekilde yayıldı. Belediye yetkilileri, uygulamanın tesisin manevi atmosferini güçlendirdiğini vurguladı.

Mesele Kur’an tilaveti değil, kamu yönetiminin hesap verme sorumluluğudur.

Gündüzbey’de 31 yıldır devam eden bir geleneğin yaşatılması toplumun inanç ve değerleri çerçevesinde değerlendirilebilir. Ancak bu geleneğin; asbestli hatlar, su analizleri, ihale tutarları ve altyapı çalışmalarının gerçekleşme oranıyla ilgili soruların yoğunlaştığı bir dönemde yeniden güçlü bir medya kampanyasına dönüştürülmesi kurumsal ve siyasi açıdan sorgulanmalıdır.

Kronolojik yakınlık tek başına bilinçli bir gündem değiştirme girişimini kanıtlamaz. Buna karşılık büyükşehir belediyesinin teknik veriler yerine duygusal ve manevi mesajları öne çıkarması, kamuoyunun “Soruların üzeri manevi bir tanıtımla mı örtülüyor?” diye sormasını meşru hale getirir.

Kur’an-ı Kerim hiçbir yerel yönetimin halktan hesap vermekten kaçınmak için kullanabileceği bir iletişim kalkanı değildir. Kutsal değerlere gösterilecek gerçek saygı, onları belediye yatırımlarının reklam malzemesine dönüştürmemekten geçer.

35 milyar TL bir slogan değil, hesabı verilmesi gereken kamu kaynağıdır.

Malatya Büyükşehir Belediyesi kent genelinde yaklaşık 35 milyar TL’lik altyapı yatırımı yürütüldüğünü açıklıyor. Ancak kamuoyunun bilmesi gereken yalnızca toplam rakam değildir. Bu paranın hangi projelere, hangi yüklenicilere, hangi finansman yöntemiyle ve hangi gerçekleşme oranıyla aktarıldığının da açıklanması gerekir.

MASKİ’nin Battalgazi ve Yeşilyurt’taki içme suyu şebekesi rehabilitasyon projesi için 95 kilometrelik hat, 36 kilometrelik abone bağlantısı, yüzlerce vana ve yeni ölçüm bölgeleri planlandı. Projenin 8 milyon avro, dönemin açıklamasıyla yaklaşık 600 milyon TL değerinde olduğu duyuruldu.

Bu çalışmanın kent genelindeki 35 milyar TL’lik yatırım içindeki payı, güncel fiziki gerçekleşme oranı, tamamlanan mahalleler ve kalan işler açık bir veri tablosuyla paylaşılmalıdır. “Yüzde 80’i değişti” cümlesi, hangi altyapı kalemlerinin esas alındığı açıklanmadıkça kurumsal bir başarı sloganının ötesine geçemez.

Asbest söylemi korku üretmek için kullanılamaz.

Asbest-çimento boruların yaşlanması, deformasyonu, kırılması ve bakım sırasında çalışanların lifleri soluması ciddi biçimde yönetilmesi gereken konulardır. Ömrünü tamamlayan hatların daha dayanıklı malzemelerle değiştirilmesi altyapı güvenliği açısından yerinde bir uygulamadır.

Bününla birlikte Dünya Sağlık Örgütü, içme suyuyla alınan asbestin sağlık açısından tehlikeli olduğuna ilişkin tutarlı bilimsel kanıt bulunmadığını belirtiyor. Dolayısıyla “Asbest borulardan su içiyordunuz” sözü, laboratuvar verileriyle desteklenmeden halkta korku oluşturacak bir iletişim aracına dönüştürülmemelidir.

Büyükşehir belediyesi yönetimi önceki dönemleri işaret eden güçlü cümleler kuruyorsa, Malatyalılara hangi hatlarda ne ölçüldüğünü, eski boruların ne durumda bulunduğunu ve değişim kararının hangi teknik risk değerlendirmesine dayandığını da açıklamak zorundadır.

Malatya Büyükşehir Belediyesi ve MASKİ’nin Cevaplaması Gereken 11 Sert Soru

1. “Altyapının yüzde 80’i değiştirildi” açıklamasındaki yüzde 80 tam olarak neyin oranıdır? İçme suyu, kanalizasyon ve yağmur suyu hatları ayrı ayrı hesaplanmış mıdır?

2. Yönetim göreve geldiğinde Malatya’da kaç kilometre asbest-çimento içme suyu hattı vardı? Bugüne kadar kaç kilometresi değiştirildi, kaç kilometresi hâlâ kullanılıyor?

3. “Asbestli boruların tamamını değiştiriyoruz” sözü bir hedef midir, yoksa gerçekleşmiş bir sonuç mudur? Tamamlanma tarihi neden açıkça verilmiyor?

4. Değiştirilen ve kullanımda kalan hatların mahalle mahalle gösterildiği güncel altyapı haritası neden kamuoyuna açılmıyor?

5. Eski hatlardan alınan numunelerde asbest lifi araştırıldı mı? Araştırıldıysa sonuçlar, numune noktaları ve analiz yöntemleri neden yayımlanmıyor?

6. Bilimsel olarak içme yoluyla kesin sağlık tehlikesi gösterilmemişken “asbest borulardan su içiyordunuz” ifadesi hangi sağlık raporuna dayanıyor? Halkın endişesi kurumsal bir başarı hikâyesi üretmek için mi kullanılıyor?

7. Sökülen asbest-çimento borular nerede ve hangi yöntemle bertaraf ediliyor? Çalışanların ve çevrede yaşayanların solunum yoluyla maruziyetini önleyen tedbirler bağımsız olarak denetleniyor mu?

8. 35 milyar TL’lik yatırımın proje, ihale, yüklenici, finansman kaynağı, ödeme ve fiziki gerçekleşme bilgileri neden tek bir şeffaflık tablosunda yayımlanmıyor?

9. Yaklaşık 600 milyon TL olarak açıklanan 95 kilometrelik Battalgazi-Yeşilyurt projesinin güncel tamamlanma oranı nedir? Kaç kilometre hat işletmeye alınmış, yükleniciye ne kadar ödeme yapılmıştır?

10. Mayıs 2026’daki deprem sonrasında Gündüzbey Kaptajı’nda yaşanan bulanıklığa ilişkin bütün ham analiz sonuçları, numune saatleri ve şebeke ölçümleri neden erişilebilir bir rapor halinde paylaşılmadı?

11. Alternatif su projesinin bedeli resmî açıklamalarda neden bir yerde 70 milyon, başka bir yerde 75 milyon avro olarak ifade edildi? Nihai tutar, kredi-hibe yapısı, geri ödeme şartları, güzergâh ve bitiş tarihi nedir?

3,5 Ayda 30 Milyon TL: Tanıtım Mı, Kişisel İmaj Çalışması Mı?

Gündüzbey Kaptajı’nda 1995’ten bu yana aksatılmadan sürdürülen Kur’an tilaveti geleneğinin 2026 yılında aniden yeni bir belediyecilik başarısı gibi ambalajlanarak dolaşıma sokulması, arkasındaki medya çarkını da tartışmaya açtı. Özel video çekimleri, prodüksiyon bütçeleri, dağıtım ağları ve sponsorlu reklamlarla yürütülen bu kampanyanın kaynağı sorgulanırken, belediyeden sızan mali veriler tablonun vahametini gözler önüne seriyor.

Malatya Büyükşehir Belediyesi Basın Yayın Müdürlüğü’nün yalnızca 3,5 aylık kısa bir zaman diliminde reklam ve tanıtım adı altında kullandığı bütçenin 30 milyon TL’ye yaklaştığı ifade ediliyor.

Depremin yıkıcı izlerini sarmakla mükellef bir kentte, kamu kasasından sadece 105 günde çıkan bu devasa meblağ; dijital mecralardaki sponsorlu gönderilere, internet sitelerine, sosyal medya kampanyalarına ve ulusal basındaki ajanslara aktarıldı.

Ancak harcamaların odağı incelendiğinde asıl düşündürücü gerçek ortaya çıkıyor:

Kentin Değerleri Gölgede Kaldı: Milyonluk kaynaklar Malatya’nın kültürünü, turizmini, üretim potansiyelini ya da deprem sonrası toparlanma mücadelesini anlatmak için kullanılmadı.

Kişisel Görünürlük Ön Plana Çıkarıldı: Harcamanın aslan payı, belediye yönetimindeki simaların ve bürokratik faaliyetlerin öne çıkarıldığı, bireysel vitrin oluşturmaya dönük içeriklere harcandı.

6 Şubat felaketinin ardından binlerce insanın barınma, altyapı ve sosyal hizmet beklediği bir süreçte; Basın Yayın Müdürlüğü üzerinden yürütülen bu “tanıtım” stratejisi, kamu kaynaklarının kullanımındaki öncelik matrisini kökünden sarsmaktadır. Malatya’nın öz kaynakları, kentin dirilişine mi yoksa yöneticilerin medya mecralarındaki algı yönetimine mi aktarılmaktadır?

Manevi söylem teknik hesabın yerini tutamaz.

Malatyalıların inancına seslenmek kolaydır; 35 milyar TL’lik altyapı bütçesinin ve 30 milyon TL’lik tanıtım harcamalarının ayrıntılı hesabını vermek ise gerçek yöneticilik sınavıdır. Büyükşehir belediyesi yönetiminin görevi, vatandaşın duygularından güven devşirmek değil, suyun kaynağından musluğa, bütçenin ihalelerden tanıtım giderlerine kadar bütün süreçleri ölçülebilir ve denetlenebilir verilerle açıklamaktır.

Gündüzbey’de Kur’an tilavet edilmesiyle ilgili konu, inanç eksenli bir tartışmaya çekilmemelidir. Asıl sorgulanması gereken; köklü bir geleneğin, teknik, idari ve mali soruların üzerini örtmek amacıyla bir iletişim kalkanına dönüştürülüp dönüştürülmediğidir.

Malatya Büyükşehir Belediyesi ve MASKİ yönetimi; kalan asbestli hatların haritasını, su analizlerini, ihale ve ödeme tablolarını, proje takvimlerini ve reklam-tanıtım kalemlerinin dökümünü kamuoyuna net bir şekilde açıklamalıdır. Çünkü kamu yönetiminde güven, manevi sloganlarla veya sponsorlu reklamlarla değil; belge, veri ve hesap verebilirlikle kurulur.

Malatya Büyükşehir Belediyesi veya MASKİ tarafından yapılacak açıklamaların cevap hakkı kapsamında eksiksiz yayımlanması da tarafsız haberciliğin gereğidir.

Turgay SİMAVİ – malatyasiyaset.com