Bu haberde (26 başlık)
Arguvan Belediyesi’nin 2025 Sayıştay Raporu: Mali Kayıtlarda Eksikler, Gelir Kayıpları ve Çevre Alarmı
Arguvan Belediyesi Sayıştay Raporunda Dikkat Çeken Bulgular
Arguvan Belediyesi 2025 Sayıştay raporunda 486 taşınmazın değerinin kaydedilmemesi, gelir tahsilatı eksikleri, ihale sorunları ve vahşi atık depolama tespit edildi.
Arguvan Belediyesi’nin denetim raporu soru işaretleri doğurdu: 486 taşınmaz kayıtlarda yok, 53 işyeri ruhsatsız, çöpler vahşi depolamada
Malatya Arguvan Belediyesi’nin 2025 yılına ilişkin Sayıştay Denetim Raporu, belediyenin mali yönetimi, gelirlerin takibi, taşınmazların kaydı, ihale uygulamaları, iç kontrol sistemi ve çevre hizmetleri bakımından önemli eksiklikleri ortaya koydu. Raporda yer alan tespitler, yalnızca muhasebe kayıtlarıyla sınırlı kalmıyor; belediye varlıklarının yönetiminden kamu gelirlerinin tahakkukuna, işletmelerin ruhsatlandırılmasından katı atıkların bertarafına kadar uzanan geniş bir alanda sorunlara işaret ediyor.
Sayıştay denetiminde, belediyenin tapuda kayıtlı 511 taşınmazından 486’sının değerinin belirlenmediği ve ilgili muhasebe hesaplarına alınmadığı tespit edildi. Belediyenin kiraya verdiği 80 işyerinden 53’ünün işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği, 39 işyeri için çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirilmediği de rapora yansıdı.
Çevre alanındaki bulgu ise çok daha ciddi bir tabloyu gözler önüne serdi. Raporda, toplanan katı atıkların Malatya Büyükşehir Belediyesine ait aktarma istasyonuna taşınmadığı, Arguvan’ın Tepebağ Mahallesi’ndeki bir alanda vahşi depolama yapıldığı, çöp yığınının büyüdüğü ve sızıntı suyunun çevreye yayıldığı belirtildi.
İhale ve satın alma işlemlerinde de mevzuata uygunluk açısından eleştirilen uygulamalar bulundu. Taşınmaz kiralama ihalelerinde kesin teminat alınmaması, doğrudan temin limitini aşan bir alımın bu yöntemle yapılması ve bazı ihtiyaçların parasal sınırların altında kalacak şekilde bölünerek karşılanması bunlar arasında yer aldı.
Önemli ayrıntı: Sayıştay raporundaki bu tespitler, idari ve mali süreçlerdeki eksiklikleri ortaya koymaktadır. Ancak raporda yer alan her bulgu, tek başına kişisel suç, yolsuzluk veya kamu zararının kesinleştiği anlamına gelmez. Esas mesele, tespit edilen sorunların giderilip giderilmediği ve kamu kaynaklarının bundan sonra nasıl yönetileceğidir.
486 taşınmazın değeri belirlenmedi: Belediyenin mal varlığı ne kadar?
Sayıştay raporunun en dikkat çekici bulgularından biri, belediyeye ait taşınmazların muhasebe kayıtlarına ilişkin eksiklik oldu.
Rapora göre Arguvan Belediyesi adına tapuda kayıtlı 511 taşınmaz bulunuyor. Ancak bunların 486’sının değerinin tespit edilmesine yönelik herhangi bir çalışma yapılmadığı ve bu nedenle ilgili muhasebe hesaplarına kaydedilmediği belirlendi.
Başka bir ifadeyle, tapuda kayıtlı taşınmazların yaklaşık yüzde 95’inin değeri, raporda belirtilen inceleme kapsamında ilgili muhasebe kayıtlarında gösterilmemişti.
Bu durum, belediyenin mülkiyetindeki arazi, arsa, bina ve diğer taşınmazların mali tablolarda eksiksiz biçimde izlenememesi anlamına geliyor. Kamu kurumlarının mal varlığının doğru kaydedilmesi, yalnızca muhasebe tekniği açısından değil, kaynakların korunması ve gelecek yatırımların planlanması açısından da önem taşıyor.
Bir belediyenin hangi taşınmazlara sahip olduğu, bunların değerlerinin ne olduğu, hangilerinin hizmetlerde kullanıldığı ve hangilerinin gelir getirici amaçlarla değerlendirildiği açık biçimde izlenebilmelidir. Bu veriler olmadan belediyenin varlık yönetiminin sağlıklı biçimde değerlendirilmesi güçleşir.
Sayıştay, taşınmazların değerlerinin belirlenmesi ve ilgili duran varlık hesaplarına kaydedilmesi gerektiğini belirtti. Belediye de cevabında gerekli değer tespitlerinin tamamlanacağını ve kayıtların düzeltileceğini ifade etti.
Burada yanıt bekleyen temel soru şudur: Eksik kayıtların tamamlanması için hangi takvim belirlendi, 486 taşınmazın ne kadarı için çalışma yapıldı ve düzeltmelerin tamamlandığı nasıl belgelenecek?
Bu soruların yanıtı, belediyenin kamu varlıklarını ne ölçüde etkin ve şeffaf yönettiğini anlamak açısından önem taşıyor.
Belediye şirketinin sermaye kaydında 5 milyon 219 bin 500 liralık fark
Sayıştay raporunda, Arguvan Belediyesinin doğrudan hissedarı olduğu şirketle ilgili mali kayıtlarda da uyumsuzluk tespit edildi.
Raporda, belediyenin bilançosunda yer alan “Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı”nda 18 milyon 219 bin 500 liralık kayıt bulunduğu, buna karşılık ilgili kuruluşun bilançosunda karşılık gelen tutarın 13 milyon lira olduğu belirtildi.
İki kayıt arasındaki fark 5 milyon 219 bin 500 lira olarak hesaplandı.
Belediyenin yüzde 100 hissesine sahip olduğu Arbel Tarım Hayvancılık Ticaret Sanayi Limited Şirketi’nin raporda gösterilen toplam sermayesi 13 milyon lira. Sayıştay, belediye kayıtlarındaki sermaye katılım tutarının şirketin öz kaynak kayıtlarıyla uyuşmadığına dikkat çekti.
Bu bulgu, belediyenin şirketine ilişkin sermaye kayıtlarının karşılıklı kontrol edilmesi ve gerçeğe uygun değerlerin mali tablolara yansıtılması gerektiğini gösteriyor.
Buradaki farkın tek başına usulsüz bir para aktarımı veya kamu zararı anlamına geldiği söylenemez. Ancak aradaki farkın hangi işlemlerden kaynaklandığının belgelerle açıklanması, kayıtların düzeltilmesi ve şirket-belediye muhasebe uyumunun sağlanması gerekiyor.
Belediyenin doğrudan sahip olduğu bir şirket söz konusu olduğunda hesap verebilirlik daha da önem kazanıyor. Çünkü şirketin mali yapısı ile belediyenin mali tabloları arasında doğru ve izlenebilir bir ilişki kurulması, kamu kaynaklarının gerçek durumunun anlaşılmasını sağlıyor.
Gelir tahsilatında dikkat çeken tablo: Vergi gelirleri yüzde 32,90’da kaldı
Arguvan Belediyesinin 2025 yılı bütçe gelirleri toplamda tahmini tutarı aşmış olsa da gelir kalemleri ayrı ayrı incelendiğinde önemli bir dengesizlik ortaya çıkıyor.
Rapora göre belediyenin 120 milyon liralık gelir bütçesi tahminine karşılık net bütçe geliri 128 milyon 890 bin 557 lira olarak gerçekleşti. Böylece toplam gelir gerçekleşmesi yüzde 107,41 oldu.
İlk bakışta olumlu görünen bu tabloya rağmen, belediyenin vergi gelirlerinde gerçekleşme oranı yalnızca yüzde 32,90 seviyesinde kaldı.
2025 yılı için 5 milyon 585 bin lira olarak tahmin edilen vergi gelirlerinin net tahsilatı 1 milyon 837 bin 439 lira 80 kuruş oldu.
Diğer gelirlerde ise 104 milyon 635 bin liralık tahmine karşılık 111 milyon 271 bin 16 lira 74 kuruş tahsilat gerçekleştirildi. Raporda, diğer gelirlerdeki artışın özellikle merkezi idareden alınan paylardan kaynaklandığı belirtildi.
Bu ayrıntı, bütçenin toplam gerçekleşme oranını yorumlarken gözden kaçırılmamalı. Toplam gelirlerin hedefi aşması, belediyenin kendi vergi ve harçlarını aynı başarıyla tahsil ettiği anlamına gelmiyor.
Vergi gelirlerinin tahminin oldukça altında kalması, belediyenin gelir tahakkuku, mükellef tespiti, takip ve tahsilat süreçlerinin sorgulanmasını gerektiriyor. Nitekim Sayıştay raporunda çevre temizlik vergisi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, kazı ruhsat harcı ve zemin tahrip bedeli gibi farklı gelir kalemlerinde eksiklikler tespit edilmiş olması, bu konunun tek bir başlıktan ibaret olmadığını gösteriyor.
Elbette düşük vergi geliri gerçekleşmesinin tamamını tahsilat ihmaliyle açıklamak mümkün değildir. Bütçe tahminleri, ekonomik koşullar ve gelirlerin niteliği de değerlendirilmelidir. Ancak rapordaki somut bulgular, belediyenin gelir kaynaklarını eksiksiz belirleyip belirlemediği konusunda ciddi sorular doğuruyor.
Kiraya verilen 80 işyerinin 39’unda çevre temizlik vergisi tahakkuku yapılmadı
Sayıştayın gelir yönetimine ilişkin tespitlerinden biri, belediyenin kiraya verdiği işyerlerinin çevre temizlik vergisi kayıtlarıyla ilgili oldu.
Rapora göre belediyenin kiraya verdiği 80 işyerinden 39’u için çevre temizlik vergisi tahakkuku yapılmadı.
Bu sayı, incelenen işyerlerinin yaklaşık yüzde 48,75’ine karşılık geliyor.
Çevre temizlik vergisi, ilgili mevzuat kapsamında belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan belirli bina ve işyerlerinden tahsil etmesi gereken gelirler arasında bulunuyor. Mükelleflerin doğru belirlenmesi, vergilerin zamanında tahakkuk ettirilmesi ve tahsilatın izlenmesi belediyenin sorumlulukları arasında.
İşyeri sayısının ve mükellef kayıtlarının güncel tutulmaması, yalnızca belediye gelirlerini değil, mali yönetimin güvenilirliğini de etkileyebilir. Belediyenin kendi mülkiyetindeki işyerleri için dahi eksik tahakkuk tespit edilmesi, kayıt ve kontrol süreçlerinin yeniden ele alınmasını gerektiriyor.
Belediye, Sayıştay bulgusuna verdiği yanıtta gerekli çalışmaların yapılacağını bildirdi.
Ancak kamuoyunun bilmesi gereken, bu çalışmaların hangi aşamada olduğudur. Eksik tahakkuklar sonradan tamamlandı mı? İlgili işyerlerinin mükellefiyetleri güncellendi mi? Tahakkuk ettirilen tutarların ne kadarı tahsil edildi?
Raporun ortaya koyduğu eksiklik, bu soruların yanıtlanmasını gerekli kılıyor.
80 işyerinden 53’ü ruhsatsız: Denetim mekanizması neden yetersiz kaldı?
Rapordaki bir diğer önemli tespit, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin.
Sayıştay, belediye sınırları içinde yalnızca 21 adet işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatına sahip olduğunu; belediye tarafından kiraya verilen 80 işyerinden 53’ünün ise ruhsatsız olarak çalıştırıldığını belirtti.
Bu, incelenen 80 işyerinin yaklaşık yüzde 66,25’inin ruhsatı bulunmadan faaliyet gösterdiği anlamına geliyor.
İşyeri ruhsatları, belediyelerin işletmelerin ilgili mevzuata uygun faaliyet yürütmesini takip etmesi bakımından temel araçlardan biri. Ruhsatlandırma işlemlerinin eksik kalması, belediyenin denetim görevini etkin biçimde yerine getirip getirmediği konusunda soru işaretleri doğuruyor.
Üstelik konu yalnızca evrak eksikliğinden ibaret değil. Ruhsatlandırma; işletmelerin faaliyet türünün, ilgili koşullarının ve mevzuata uygunluğunun kontrol edilmesiyle bağlantılı bir idari süreçtir.
Ruhsatsız işletmelerin faaliyet göstermesi, belediyenin işyeri açma izni harcı gelirinden de mahrum kalmasına yol açabiliyor. Sayıştay raporu da ruhsatsız faaliyetlerin denetiminin etkinleştirilmesi, gerekli idari yaptırımların uygulanması ve harçların tahakkuk ile tahsil işlemlerinin eksiksiz yürütülmesi gerektiğini belirtiyor.
Belediyenin cevabında, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına yönelik kontrollerin 21 Nisan 2026 itibarıyla yapılmaya başlandığı ifade edildi.
Bu açıklama, denetim sürecinin raporda belirtilen dönemden sonra başlatıldığını gösteriyor. Ancak kontrollerin başlatılmış olması, bütün eksikliklerin giderildiğini kanıtlamıyor. Ruhsatlandırma işlemlerinin tamamlanıp tamamlanmadığı, hangi işletmelerin mevzuata uygun hâle getirildiği ve gerekli yaptırımların uygulanıp uygulanmadığı ayrıca açıklanmalı.
Katı atıklar vahşi depolamaya bırakıldı: Çevre ve halk sağlığı açısından ciddi risk
Arguvan Belediyesi Sayıştay raporunun en ağır başlıklarından biri, katı atıkların depolanması ve transferiyle ilgili.
Raporda, belediye tarafından toplanan katı atıkların Malatya Büyükşehir Belediyesine ait aktarma istasyonuna taşınmadığı ve ilçe sınırları içindeki Tepebağ Mahallesi’nde bulunan 330 ada 2 parselde vahşi depolama yapıldığı tespit edildi.
Sayıştayın değerlendirmesine göre çöp yığını giderek büyüyor, sızıntı suyu çevreye yayılıyor ve bu durum çevre kirliliği ile halk sağlığı açısından ciddi risk oluşturuyordu.
Atıkların uygun olmayan alanlarda biriktirilmesi; toprağın, suyun ve çevrenin kirlenmesi riskini artırabilir. Sızıntı suyunun kontrolsüz biçimde yayılması ise atık yönetiminin yalnızca toplama ve taşıma aşamasından ibaret olmadığını, nihai bertaraf sürecinin de uygun şekilde yürütülmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Bu nedenle vahşi depolama bulgusu, belediyenin günlük hizmet performansı açısından da önem taşıyor. Vatandaşın çöpünün toplanması tek başına yeterli değildir. Toplanan atıkların çevre mevzuatına uygun biçimde taşınması ve bertaraf edilmesi de hizmetin ayrılmaz bir parçasıdır.
Belediye, yanıtında Malatya Büyükşehir Belediyesi tarafından ilçeye katı atık transfer merkezi kurulmasının planlandığını, bu süreçte atıkların Hekimhan’a gönderilmesinin istendiğini belirtti. Ancak belediye araçlarının transfer işlemine uygun olmaması ve mevcut imkânsızlıklar nedeniyle gerekli işlemlerin gerçekleştirilemediğini ifade etti.
Bu açıklama, uygulamadaki lojistik ve altyapı sorunlarına işaret ediyor. Fakat mevcut imkânsızlıkların belirtilmesi, çevre ve halk sağlığı bakımından ortaya çıkan riskin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Sayıştay, vahşi depolamaya derhal son verilmesi, mevcut atık yığınının usulüne uygun biçimde temizlenerek bertaraf tesisine taşınması ve bundan sonraki evsel atıkların Büyükşehir Belediyesine ait aktarma istasyonuna düzenli olarak iletilmesi gerektiğini belirtti.
Burada yanıtlanması gereken sorular açık: Tepebağ’daki atık alanının mevcut durumu nedir? Biriken atıklar temizlendi mi? Sızıntı suyunun çevreye yayılmasını önleyecek tedbirler alındı mı? Atıkların düzenli transferi için kalıcı bir çözüm oluşturuldu mu?
Bu soruların yanıtı, yalnızca belediye yönetimini değil, Arguvan’da yaşayan vatandaşların çevre ve yaşam kalitesini de ilgilendiriyor.
İhalelerde kesin teminat alınmaması: Kamu alacağının güvencesi ne oldu?
Sayıştay raporunda belediyenin taşınmaz kiralama ihalelerinde kesin teminat alınmadığı da tespit edildi.
Taşınmazların kiraya verilmesi, belediyeler açısından hem kamu varlıklarının değerlendirilmesi hem de düzenli gelir elde edilmesi anlamına geliyor. Bu süreçte ihale şartlarının doğru hazırlanması, sözleşme hükümlerinin uygulanması ve mevzuatın öngördüğü güvencelerin alınması önem taşıyor.
Kesin teminat, ilgili mevzuat ve ihale şartları kapsamında sözleşmenin yerine getirilmesini güvence altına alan araçlardan biridir. Bu teminatın alınmaması, sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi hâlinde idarenin elindeki güvenceleri zayıflatabilir.
Sayıştay, belediyenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirdiği taşınmaz kiralama ihalelerinde ilgililerden kesin teminat alınmadığını belirtti.
Bu bulgu, kiralama süreçlerinde ihale şartlarının ve sözleşme takibinin gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Ancak rapordaki bu tespit, tek başına belediyenin kesin bir maddi kayba uğradığı veya belirli bir kişinin kasıtlı hareket ettiği anlamına gelmiyor. Asıl mesele, ilgili ihalelerde hangi sözleşmelerin etkilendiğinin, eksikliğin nasıl giderileceğinin ve benzer durumların tekrarlanmaması için hangi kontrol mekanizmalarının kurulacağının açıklanmasıdır.
Lowbed kamyon alımı doğrudan temin yöntemiyle yapıldı
Kamu kaynaklarının kullanımı açısından dikkat çeken bir diğer bulgu, lowbed kamyon alımına ilişkin.
Sayıştay raporunda, satın alma tutarının doğrudan temin için belirlenen parasal limiti aşmasına rağmen alımın 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği belirtildi.
Kamu alımlarında temel amaç, ihtiyaçların mevzuata uygun biçimde karşılanması ve kamu kaynaklarının verimli kullanılmasının sağlanmasıdır. İhale usullerinin doğru belirlenmesi; saydamlık, rekabet ve eşit muamele ilkelerinin korunması bakımından önem taşıyor.
Parasal sınırı aşan bir alımın doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmesi, seçilen satın alma usulünün mevzuata uygunluğu konusunda sorun oluşturuyor.
Bu tür bir bulgu, satın alma kararlarının nasıl alındığı, yaklaşık maliyetin nasıl belirlendiği, piyasa koşullarının nasıl değerlendirildiği ve hangi gerekçeyle ilgili yöntemin seçildiği konusunda açıklama yapılmasını gerekli kılıyor.
Kamuoyunun burada bilmesi gereken yalnızca aracın satın alınmış olması değil; alım sürecinin hangi kurallara göre yürütüldüğü ve kamu kaynaklarının hangi koşullarda kullanıldığıdır.
İhtiyaçlar bölünerek satın alındı: Planlama eksikliği tartışması
Sayıştayın ihale mevzuatına ilişkin bir diğer bulgusu, aynı nitelikteki bazı ihtiyaçların doğrudan temin sınırının altında kalacak şekilde bölünerek karşılanması oldu.
Raporda akaryakıt alımı, yol bakım ve onarımı, inşaat malzemesi alımı ve taş duvar yapım işi gibi alımların adet, kısım veya gruplara bölünerek aynı yüklenicilerden satın alındığı belirtildi.
Belediye, cevabında yeterli düzeyde teknik personel bulunmaması ve acil ortaya çıkan ihtiyaçlar nedeniyle bazı alımların bu şekilde gerçekleştirildiğini ifade etti. Ayrıca sonraki süreçte ihtiyaçların uzun vadeli planlama çerçevesinde belirleneceğini ve alımların ihale mevzuatına uygun yürütüleceğini bildirdi.
Teknik personel yetersizliği ve acil ihtiyaçlar, belediyelerin hizmet üretiminde karşılaşabileceği güçlüklerdir. Ancak bunlar, satın alma süreçlerinde planlama ve mevzuata uygunluk gerekliliğini ortadan kaldırmıyor.
İhtiyaçların önceden belirlenmesi, yıllık iş programlarının hazırlanması, mal ve hizmet alımlarının bütünlük içinde değerlendirilmesi ve uygun ihale usulünün seçilmesi gerekiyor.
Alımların parçalar hâlinde yapılması, rekabetin ve saydamlığın korunması açısından soru işaretleri oluşturabilir. Sayıştayın tespiti de bu uygulamaların mevzuat çerçevesinde yeniden düzenlenmesi gerektiğine işaret ediyor.
Burada önemli olan, belediyenin geleceğe yönelik verdiği düzeltme sözlerinin uygulamaya geçirilip geçirilmediğidir.
Kazı ruhsat harcı ve zemin tahrip bedeli tahsil edilmedi
Belediyenin gelir yönetimiyle ilgili bir başka eksiklik, altyapı kazılarından alınması gereken harç ve bedeller konusunda ortaya çıktı.
Sayıştay raporunda, belediye sınırları içerisinde gerçekleştirilen altyapı kazı çalışmaları için kazı ruhsat harcı ve zemin tahrip bedelinin tahsil edilmediği belirtildi.
Altyapı çalışmaları sırasında yol, kaldırım ve benzeri alanlarda yapılan kazılar, kamusal alanların kullanımını ve yeniden düzenlenmesini ilgilendiriyor. Bu işlemlerin izin, harç ve bedel süreçlerinin mevzuata uygun yürütülmesi gerekiyor.
Tahsilat yapılmaması, belediyenin gelirlerinin eksik kalmasına yol açabileceği gibi altyapı kazılarının kayıt ve takip süreçlerinin de gözden geçirilmesini gerektiriyor.
Bu noktada belediyenin hangi kazı işlemlerini tespit ettiği, hangi kurum veya kuruluşların kazı gerçekleştirdiği, tahakkuk ettirilmesi gereken tutarların hesaplanıp hesaplanmadığı ve eksik işlemlerin sonradan tamamlanıp tamamlanmadığı açıklığa kavuşturulmalı.
Sayıştay bulgusu, belediye gelirlerinin yalnızca genel bütçe kalemlerinden ibaret olmadığını; küçük görünen ancak mevzuat kapsamında takip edilmesi gereken harçların da mali yönetimin bir parçası olduğunu gösteriyor.
Mühendislik hizmetlerinde yüzde 20 gelir vergisi tevkifatı uygulanmadı
Raporda, belediye adına düzenlenen bazı serbest meslek makbuzlarında gelir vergisi tevkifatının uygulanmadığı da belirtildi.
Sayıştayın incelemesine göre haritalandırma, imar planı hazırlama ve tevhid işlemleri gibi mühendislik hizmetleri için yapılan ödemelerde, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesi uyarınca uygulanması gereken yüzde 20 oranındaki gelir vergisi tevkifatı yapılmadı.
Belediye, bundan sonraki süreçte mühendislik hizmeti sunan serbest meslek erbabının makbuzlarında gelir vergisi tevkifatının eksiksiz uygulanmasını sağlayacağını bildirdi.
Bu bulgu, ödeme işlemlerinde mevzuat kontrolünün önemini ortaya koyuyor. Kamu kurumlarının satın aldıkları hizmetler için yaptıkları ödemelerde, ilgili vergi yükümlülüklerinin doğru hesaplanması ve uygulanması gerekiyor.
Eksikliğin mali boyutunun ne olduğu, hangi ödemeleri kapsadığı ve gerekli düzeltmelerin tamamlanıp tamamlanmadığı ise kayıtlar üzerinden açıklanmalı.
Değer artırıcı harcamalar ve demirbaş kayıtlarında hatalar
Sayıştay raporunda belediyenin taşınmazlarına yönelik bazı değer artırıcı harcamaların doğrudan gider yazıldığı da tespit edildi.
Rapora göre yol bakım ve onarımı, kilit parke döşenmesi ve bina bakım onarımı gibi 114 bin liranın üzerindeki bazı harcamalar, varlıkların değerine eklenmesi gerekirken doğrudan giderleştirildi.
Mevzuat kapsamında bir varlığın değerini, kullanım süresini veya hizmet kalitesini artıran harcamaların ilgili duran varlığın kayıtlı değerine eklenmesi ve gerekli amortisman işlemlerinin buna göre yapılması gerekiyor.
Bu tür harcamaların yanlış muhasebeleştirilmesi, duran varlıkların mali tablolarda eksik, giderlerin ise fazla görünmesine neden olabiliyor.
Benzer bir sorun demirbaş niteliğindeki varlıkların kaydında da görüldü. Sayıştay, güvenlik kamera sistemi, masa ve sandalye gibi alımların ilgili duran varlık hesaplarına kaydedilmek yerine doğrudan giderleştirildiğini belirtti.
Bunun sonucunda demirbaş hesaplarının eksik, giderler hesabının fazla göründüğü ve ilgili varlıklar için amortisman hesaplanmadığı ifade edildi.
Bu bulgular, belediyenin mali tablolarındaki sorunların yalnızca taşınmaz değerleriyle sınırlı olmadığını gösteriyor. Kamu varlıklarının satın alınmasından kullanımına, değerinin izlenmesinden amortismanına kadar uzanan muhasebe süreçlerinde daha güçlü bir kontrol sistemine ihtiyaç bulunuyor.
Taşınır kayıtları ile fiilî durum arasındaki uyumsuzluk
Raporda taşınır kayıt ve işlemlerinde de hatalı uygulamalar bulunduğu belirtildi.
Taşınırların satın alınması, kayda alınması, kişilere teslim edilmesi, sayılması ve yönetilmesi işlemlerinin mevzuata uygun yürütülmesi gerekiyor. Bu kayıtlar, belediyenin sahip olduğu dayanıklı taşınırların nerede bulunduğunun ve kimlerin kullanımında olduğunun izlenmesini sağlıyor.
Sayıştay, taşınır sayım işlemlerinin tam ve doğru yapılmaması nedeniyle kayıtlarla fiilî durumun birbiriyle örtüşmediğine ilişkin tespitlere yer verdi. Ortak alanlarda bulunan dayanıklı taşınırların kayıtlarının da ilgili kurallara uygun biçimde tutulması gerektiği belirtildi.
Bu eksiklikler, belediyenin envanter yönetiminin güçlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.
Kamuya ait taşınırların doğru kaydedilmesi, yalnızca mali tablolar için değil, varlıkların korunması ve hizmetlerin kesintisiz yürütülmesi bakımından da önemlidir. Bu nedenle düzenli sayım, teslim belgeleri, güncel envanter listeleri ve sorumluluk kayıtları belediye yönetiminin temel kontrol araçları arasında yer almalıdır.
İşçiler için kıdem tazminatı karşılıkları ayrılmadı
Sayıştayın mali tablolara ilişkin bulgularından biri de işçi personelin kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmaması oldu.
Raporda, sürekli, geçici ve hizmet alımı sözleşmeleri kapsamında çalıştırılan işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı belirtildi.
Kıdem tazminatı yükümlülüklerinin ilgili muhasebe kayıtlarında izlenmesi, belediyenin mevcut ve gelecekteki mali yükümlülüklerini doğru değerlendirebilmesi açısından önem taşıyor.
Bu karşılıkların ayrılmaması, ilgili dönemlerin faaliyet giderlerinin ve yükümlülüklerinin mali tablolarda eksik görünmesine yol açabilir.
Belediye, rapora verdiği cevapta gerekli karşılıkların ayrılacağını ve tutarların faaliyet gideri olarak kaydedileceğini ifade etti.
Bununla birlikte, düzeltme işlemlerinin hangi dönemleri kapsadığı, ne kadar karşılık ayrıldığı ve mali tablolara nasıl yansıtıldığı ayrıca ortaya konulmalı.
İç kontrol sistemi yetersiz: Riskler belirlenmedi, eylem planı hazırlanmadı
Arguvan Belediyesi Sayıştay raporunun en temel yönetim sorunlarından biri, iç kontrol sistemine ilişkin değerlendirmelerde ortaya çıktı.
Sayıştay, belediyede görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirlerinin sınırlarının belirlenmediğini; etik davranış ilkelerine ilişkin eğitim ve bilgilendirme çalışmalarının yeterli olmadığını belirtti.
Ayrıca personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, performans değerlendirmesi ve disiplin süreçlerine yönelik insan kaynakları politikasının belirlenmediği, hassas görevlere ilişkin prosedürlerin oluşturulmadığı ifade edildi.
Raporda belediyenin iç kontrol risklerini belirlemediği, bu nedenle risklerin değerlendirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması konusunda çalışma bulunmadığı da kaydedildi.
Yetki ve sorumlulukların açıkça tanımlanmaması, iş akışlarının hazırlanmaması ve risklere karşı kontrol faaliyetlerinin belirlenmemesi; kurum içindeki işlemlerin standart, izlenebilir ve denetlenebilir biçimde yürütülmesini güçleştirebilir.
Sayıştay ayrıca ön mali kontrol sisteminin ilgili düzenlemelere uygun kurulmadığını ve ön mali kontrol yönergesinin bulunmadığını belirtti.
Bu eksiklikler, belediyenin yalnızca gerçekleşmiş hataları düzeltmekle yetinmemesi, aynı zamanda benzer hataların ortaya çıkmasını önleyecek sistemleri kurması gerektiğini gösteriyor.
Faaliyet raporu mevzuata uygun hazırlanmadı
Sayıştay raporunda belediyenin faaliyet raporunun içerik bakımından mevzuata uygun hazırlanmadığı da belirtildi.
Faaliyet raporları, bir kamu idaresinin yıl boyunca gerçekleştirdiği çalışmaların, kullandığı kaynakların ve hizmet sonuçlarının kamuoyuna ve ilgili organlara sunulmasını sağlayan önemli belgelerdir.
Bu raporların yeterli ve mevzuata uygun içerikte hazırlanması, belediyenin hedefleriyle gerçekleşen sonuçlar arasında karşılaştırma yapılabilmesi açısından önem taşıyor.
Sayıştay ayrıca Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı’nın hazırlanmadığını ve iç kontrol sisteminin temel unsurları kurulmadığı için sistemin tüm birimler tarafından değerlendirilmediğini kaydetti.
Belediyede iç denetim biriminin bulunmadığı ve bu nedenle iç kontrol sistemine ilişkin denetim çalışması yapılmadığı da raporda yer aldı.
Nüfusu 50 binin altındaki belediyeler bakımından stratejik plan hazırlanması zorunluluğuna ilişkin yasal istisna bulunduğundan, rapordaki stratejik plan eksikliği tek başına mevzuata aykırılık olarak yorumlanmamalıdır. Ancak risk yönetimi, iç kontrol, faaliyet raporlaması ve ön mali kontrol gibi diğer konular raporda ayrıca değerlendirilmiştir.
Burada esas mesele, belediyenin karar alma ve uygulama süreçlerinin ne kadar izlenebilir olduğu, hata risklerinin nasıl değerlendirildiği ve kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin hesap verebilirliğin nasıl sağlandığıdır.
Taşınmaz kiralamalarında KDV ve vergi işlemleri de gündemde
Sayıştayın diğer bulguları arasında işletme hakkı devri kapsamında kiraya verilen taşınmazlardan katma değer vergisi alınmaması da yer aldı.
Ayrıca belediye adına düzenlenen serbest meslek makbuzlarında gelir vergisi tevkifatının uygulanmaması, kazı ruhsat harcı ve zemin tahrip bedelinin tahsil edilmemesi gibi tespitler, gelir ve vergi işlemlerinin farklı alanlarında kontrol ihtiyacına işaret ediyor.
Bu başlıkların her biri kendi mevzuatı ve somut işlemleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bununla birlikte, aynı raporda birden fazla gelir ve vergi kaleminde eksiklik tespit edilmesi, belediyenin tahakkuk, kontrol ve tahsilat süreçlerinin bütün olarak gözden geçirilmesini gerekli kılıyor.
Belediye yönetiminin yalnızca tespit edilen işlemleri düzeltmesi değil, gelir kaybına yol açabilecek benzer durumları önlemek için düzenli kontrol ve raporlama mekanizması oluşturması da önem taşıyor.
Sosyal denge tazminatı sözleşmesinde yetki sınırları aşıldı
Raporda, belediye ile yetkili sendika arasında imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi’nde sözleşmenin konusu dışında düzenlemelere yer verildiği tespit edildi.
Sayıştay, sözleşmede çalışanların sosyal denge tazminatı dışındaki sosyal hakları ve sendikal çalışmalara ilişkin hükümlerin bulunduğunu, bu düzenlemelerin ilgili mevzuat kapsamında sözleşmenin konusu dışında kaldığını belirtti.
Belediye, bundan sonraki süreçte yapılacak sözleşmelerde bu tür hükümlere yer verilmeyeceğini ifade etti.
Bu bulgu, kamu kurumlarında sözleşme hazırlanırken yetki sınırlarının ve ilgili mevzuatın dikkatle gözetilmesi gerektiğini gösteriyor.
Taşınmazların tapu kayıtları ile mevcut kullanım durumları uyuşmuyor
Sayıştay raporunda belediyeye ait bazı taşınmazların cins tashihlerinin yapılmadığı da tespit edildi.
Cins tashihi, taşınmazın tapudaki niteliğinin mevcut kullanım şekliyle uyumlu hâle getirilmesine yönelik işlemleri ifade ediyor. Örneğin taşınmaz üzerinde mevcut kullanım biçimiyle tapu kaydı arasında farklılık varsa, gerekli işlemlerin mevzuata uygun biçimde yapılması gerekiyor.
Bu işlemlerin tamamlanmaması, belediyenin taşınmaz envanterinin güncelliğini ve doğruluğunu olumsuz etkileyebilir.
Raporda ayrıca 486 taşınmazın değer tespitinin yapılmaması ve ilgili hesaplara kaydedilmemesi de dikkate alındığında, taşınmaz yönetiminin belediyenin öncelikli düzeltme alanlarından biri olduğu görülüyor.
Taşınmazların hem fiziksel durumu hem tapu kayıtları hem de mali değerleri bakımından güncel ve tutarlı bir envanter oluşturulması gerekiyor.
Hafriyat döküm sahası konusunda yetki sorunu
Sayıştay, belediyenin görev alanında olmamasına rağmen hafriyat döküm sahası belirlemesi ve kaçak hafriyat dökümüne ilişkin ceza uygulaması gerçekleştirmesi konusunda da tespitte bulundu.
Belediye cevabında, başlangıçta yetki ve sorumluluk çerçevesi tam olarak değerlendirilmeden işlem yapıldığını, sonraki incelemelerde hafriyat döküm sahasına ilişkin ruhsatlandırma yetkisinin belediyede bulunmadığının anlaşıldığını bildirdi.
Ayrıca Malatya Büyükşehir Belediyesi ile yapılan görüşmeler sonucunda, ilçede hafriyat döküm sahası belirlenmesine yönelik çalışmaların Büyükşehir Belediyesi tarafından başlatıldığı ifade edildi.
Bu tespit, kamu kurumları arasındaki görev ve yetki sınırlarının açık biçimde belirlenmesinin önemini ortaya koyuyor. Hafriyat yönetiminde hangi kurumun hangi işlemi yapacağı, izin ve denetim süreçlerinin nasıl yürütüleceği netleştirilmeden atılan adımlar idari sorunlara neden olabilir.
Sayıştay, hafriyat döküm sahası belirleme ve ceza uygulama işlemlerinin mevzuata uygun yetki çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini belirtti.
Bütçede 21 milyon 971 bin liralık ödenek iptali
Arguvan Belediyesinin 2025 yılı bütçesi 120 milyon lira olarak belirlendi. Yıl içinde yapılan harcamalar 98 milyon 28 bin 968 lira 35 kuruşta kaldı.
Böylece 21 milyon 971 bin 31 lira 65 kuruşluk ödenek iptal edildi. Toplam gider gerçekleşmesi ise yüzde 81,69 oldu.
Ödenek iptali tek başına başarısızlık veya usulsüzlük göstergesi değildir. Harcamaların gerçekleşme düzeyi; yatırım takvimi, ödeneklerin niteliği, ihale süreçleri ve yıl içindeki ihtiyaçlarla birlikte değerlendirilmelidir.
Bununla birlikte, bütçenin yaklaşık yüzde 18,31’inin harcamaya dönüşmemesi, hangi hizmet ve yatırımların planlandığı, hangilerinin gerçekleştirilemediği ve nedenleri konusunda açıklama yapılmasını gerekli kılıyor.
Özellikle sermaye giderleri için yıl başında 23 milyon 327 bin lira ödenek öngörülmüşken, ekleme ve düşmeler sonrasında kullanılabilir ödenek 13 milyon 571 bin 378 liraya geriledi; gerçekleşen sermaye gideri ise 9 milyon 809 bin 724 lira 31 kuruş oldu.
Bu rakamlar, belediyenin yatırım bütçesinin nasıl planlandığı ve yıl içinde hangi gerekçelerle değiştirildiği konusunda daha ayrıntılı değerlendirme yapılmasını gerektiriyor.
Harcamalar üç yılda hızla yükseldi
Sayıştay raporunda belediyenin 2023-2025 dönemine ait gelir ve gider gelişimi de yer aldı.
Rapora göre toplam bütçe giderleri 2023 yılında yaklaşık 36,3 milyon lira, 2024 yılında 96,4 milyon lira ve 2025 yılında 98 milyon lira olarak gerçekleşti.
2024 yılında giderlerin bir önceki yıla göre yüzde 165,62 artması, 2025 yılında ise artışın yüzde 1,54 ile sınırlı kalması dikkat çekiyor.
Mal ve hizmet alım giderleri 2023 yılında yaklaşık 24,26 milyon lira iken 2024 yılında 58,07 milyon liraya, 2025 yılında ise 70,64 milyon liraya yükseldi. Rapora göre mal ve hizmet alım giderlerindeki artış, 2025 yılı toplam giderlerindeki değişimde etkili oldu.
Bu artışlar tek başına gereksiz harcama veya kamu zararı kanıtı değildir. Enflasyon, hizmet maliyetleri ve faaliyet kapsamındaki değişiklikler de dikkate alınmalıdır. Ancak özellikle mal ve hizmet alımlarındaki yükselişin hangi hizmetlerden kaynaklandığı, alımların hangi sonuçları ürettiği ve bütçenin ne ölçüde verimli kullanıldığı soruları önemini koruyor.
Kamu kaynaklarının doğru kullanılıp kullanılmadığı yalnızca harcama miktarına bakılarak anlaşılamaz. Harcamaların karşılığında hangi hizmetlerin üretildiği, hangi yatırımların tamamlandığı ve vatandaşın ne ölçüde fayda sağladığı da değerlendirilmelidir.
Sayıştayın denetim görüşü ne anlama geliyor?
Raporda yer alan bulgular değerlendirilirken denetim görüşünün kapsamı da doğru anlaşılmalı.
Sayıştay, Arguvan Belediyesinin 2025 yılı mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç olmak üzere, tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine vardığını bildirdi.
Bu ifade, raporda hiçbir sorun bulunmadığı anlamına gelmiyor. Aksine, denetim görüşünün dayanağı olarak belirtilen mali hesap alanlarında sorunlar tespit edilmiş; ayrıca diğer bulgular bölümünde gelir, ihale, çevre ve idari uygulamalarla ilgili eksiklikler kayda geçirilmiş durumda.
Öte yandan denetim görüşünün kapsamı, rapordaki her bulgunun suç veya yolsuzluk tespiti olarak yorumlanmasını da gerektirmiyor. Bulguların niteliği, ilgili mevzuat, belediyenin cevapları ve yapılan düzeltmeler ayrı ayrı incelenmeli.
Kamuoyunun sağlıklı bir değerlendirme yapabilmesi için raporun hem tespitleri hem de belediyenin verdiği yanıtlar birlikte ele alınmalıdır.
Belediyenin açıklaması gereken temel sorular
Sayıştay raporundaki bulgular, Arguvan Belediyesi açısından somut bir düzeltme ve hesap verme gündemi oluşturuyor. Kamuoyunun yanıt beklediği temel sorular şöyle sıralanabilir:
- Tapuda kayıtlı 511 taşınmazdan 486’sının değer tespitinin yapılmamasıyla ilgili çalışmalar hangi aşamada?
- Belediyenin sermaye hesabında yer alan 5 milyon 219 bin 500 liralık fark giderildi mi?
- Çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirilmeyen 39 işyeri için gerekli işlemler tamamlandı mı?
- Ruhsatsız faaliyet gösterdiği tespit edilen 53 işyerinin mevcut durumu nedir?
- Tepebağ Mahallesi’ndeki vahşi depolama alanı temizlendi mi ve atıkların düzenli transferi sağlandı mı?
- Kiralama ihalelerinde kesin teminat alınmaması ve satın alma usullerine ilişkin tespitler için hangi düzeltici işlemler yapıldı?
- İç kontrol, ön mali kontrol ve risk değerlendirme süreçleri yeniden düzenlendi mi?
- Faaliyet raporunun mevzuata uygun hazırlanması ve taşınır kayıtlarının düzeltilmesi için hangi adımlar atıldı?
Bu soruların yanıtları, belediyenin yalnızca geçmişteki tespitlere nasıl yaklaştığını değil, gelecekte benzer sorunları önlemek için nasıl bir yönetim modeli oluşturduğunu da ortaya koyacaktır.
Sonuç: Arguvan’da mesele yalnızca muhasebe değil, yönetim ve hesap verebilirlik
Arguvan Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay Denetim Raporu, mali kayıtlar, gelirlerin tahakkuk ve tahsilatı, taşınmaz yönetimi, ihale işlemleri, iç kontrol sistemi ve çevre hizmetleri alanlarında birden fazla eksikliği ortaya koyuyor.
486 taşınmazın değerinin belirlenmemesi, belediye şirketine ilişkin sermaye kayıtlarında 5 milyon 219 bin 500 liralık fark, 39 işyeri için çevre temizlik vergisi tahakkuku yapılmaması ve 53 işyerinin ruhsatsız faaliyet göstermesi, belediyenin kayıt ve denetim süreçlerinin güçlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
Bunlara katı atıkların vahşi depolama alanında biriktirilmesi, kesin teminat alınmayan kiralama ihaleleri, doğrudan temin limitini aşan alım ve ihtiyaçların bölünerek karşılanmasıyla ilgili bulgular da ekleniyor.
Bütün bu başlıklar bir arada değerlendirildiğinde, belediyenin önünde yalnızca muhasebe kayıtlarını düzeltmekten ibaret olmayan kapsamlı bir çalışma bulunduğu görülüyor. Gelir kaynaklarının eksiksiz belirlenmesi, taşınmazların güncel envanterinin oluşturulması, satın alma süreçlerinin mevzuata uygun yürütülmesi, risklerin önceden tespit edilmesi ve çevre hizmetlerinde kalıcı çözümler geliştirilmesi gerekiyor.
Belediye tarafından rapora verilen bazı yanıtlarda düzeltici işlemlerin yapılacağı belirtilmiş durumda. Ancak kamu yönetiminde önemli olan yalnızca düzeltme sözü vermek değil, bu sözlerin hangi tarihte ve hangi sonuçlarla yerine getirildiğini gösterebilmektir.
Arguvan halkının bilmesi gereken, tespit edilen eksikliklerin bugün hangi noktada olduğu ve belediye kaynaklarının bundan sonra nasıl korunacağıdır. Sayıştay raporu bu sorular için önemli bir başlangıç noktası sunuyor. Bundan sonraki aşamada belediyenin düzeltici işlemleri, sonuçları ve kamuoyuna yapacağı açıklamalar belirleyici olacaktır.
Kaynak: Malatya Arguvan Belediyesi 2025 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu. Bu makale rapordaki denetim bulguları esas alınarak hazırlanmıştır; raporda yer almayan suç, kasıt veya kişisel sorumluluk iddiaları ileri sürülmemiştir.








