Malatya Kayısısının Küresel Marka Değerine Siyasi ve Ticari Darbe Girişimi: Baskil Tescil Tartışması

Malatya Kayısısının Küresel Marka Değerine Siyasi ve Ticari Darbe Girişimi: Baskil Tescil Tartışması

Elazığ milletvekilinin “Baskil kayısısı” için ayrı bir coğrafi işaret tescili talep etmesi ve bunu savunurken Gaziantep ile Siirt örneklerini öne sürmesi, Malatya’nın onlarca yıllık emeğiyle inşa edilen küresel bir markasını parçalamaktan başka bir anlam taşımamaktadır. Siyasi ve ekonomik kulislerde yankı uyandıran bu talep, sadece yerel bir aidiyet tartışması değil, doğrudan doğruya Türk tarımının uluslararası pazardaki en güçlü kalelerinden birine yöneltilmiş stratejik bir haksızlıktır. Yılların emeğiyle küresel bir ikona dönüşmüş olan Malatya kayısısı, bu tür popülist ve temelsiz girişimlerin kurbanı edilemeyecek kadar büyük bir stratejik öneme sahiptir.

Uluslararası Hukuk ve Tescil Güvencesi Tartışma Kabul Etmez

Bir tarımsal ürünün küresel pazarda marka haline gelmesi kolay bir süreç değildir. Malatya kayısısı, 2002 yılında Türkiye sınırları içerisinde resmi tesciline kavuşmuş, ardından 2017 yılında Avrupa Birliği Komisyonu tarafından tescillenerek menşe adı koruması altına alınmıştır. Bu küresel statü, ürünün kalitesini, üretim coğrafyasını ve benzersiz kurutma geleneğini uluslararası düzeyde mühürleyen en somut hukuki gerçektir. Halihazırda uluslararası arenada bu denli güçlü bir koruma kalkanına sahip olan tescilli bir markanın etrafından dolaşmaya çalışmak, hukukun evrensel ilkelerine ve ticari etik kurallarına açıkça meydan okumaktır.

Siyasi Gerekçelerle Öne Sürülen Gaziantep ve Siirt Örneği Neden Çürüktür?

Vekilin savunmasında dayanak yaptığı Gaziantep ve Siirt örnekleri bu hukuki ve ticari duruma kesinlikle emsal teşkil etmemektedir. Malatya kayısısı; sahip olduğu devasa üretim hacmi, asırlık ticari itibarı, ihracat gücü ve dünya pazarlarındaki tekel niteliğindeki ağırlığıyla tekil ve dokunulmaz bir menşe adıdır. Baskil ilçesinde de kayısı üretimi yapıldığı bilinen bir gerçektir; ancak bu ürün, coğrafi ve tarihi olarak Malatya kayısısı markasının ve büyük coğrafyanın ayrılmaz bir parçası olduğu sürece küresel çapta itibar ve kıymet görmektedir. Parçanın, bütünü ve tescilli markayı ele geçirmeye kalkışması ne hukuken ne de siyaseten kabul edilebilir bir durumdur.

• Ekonomik Gerçeklik: Malatya, dünya kuru kayısı ihracatının merkezi olarak küresel fiyatları belirleyen ana aktördür.
• Tescilli Statü: AB Komisyonu tescili, ürünün coğrafi sınırlarını ve adını uluslararası hukukla güvence altına almıştır.
• Siyasi Popülizm Tehlikesi: Bu mantığın önü açılırsa, her ilçe kendi adıyla coğrafi işaret talep eder ve bu durum Türkiye’nin uluslararası tarım markalarını tamamen eritir.

Markanın Parçalanmasına ve Siyasi Ranta Asla İzin Verilemez

Bu tehlikeli yaklaşım kabul görürse, coğrafi işaret sistemi tamamen işlevsiz hale gelecek ve Türkiye’nin dünyaya mal olmuş tescilli değerleri birer birer iç çekişmelerin kurbanı olacaktır. Tescilli bir markayı delmek, ayrı coğrafi işaretler peşinde koşan siyasi figürlerin dar vizyonuna teslim olmak, kardeşlik hukukuyla bağdaşmadığı gibi açık bir ekonomik sabotaj girişimidir. Kardeşlik; tescilli bir değeri bölmek değil, bu büyük değerin etrafında kenetlenerek ülkenin gücünü artırmaktır. Malatya kayısısı bu şehrin can damarı, asırlık emeği ve onurudur; bu tescilli gerçek siyasi hesaplara kurban edilemez.

Turgay Simavi  – malatyasiyaset.com