Malatya Söğütlü Camii Projesinde Kot Farkı Krizi: “Meydan Çukurda Kalmasın, Çınarlar Kesilmesin”

Malatya’nın yeniden inşası sürecinde Saray Mahallesi ve Söğütlü Camii çevresinde devam eden düzenleme çalışmaları, kent estetiği ve çevresel sürdürülebilirlik ekseninde yeni bir tartışmayı beraberinde getirdi. Mimarlar Odası Malatya Şubesi, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından önerilen yeni yol kotu uygulamasının şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olduğunu belirterek, projede acil revizyon çağrısında bulundu.

Uzmanlara göre, mevcut planlamanın hayata geçirilmesi durumunda kentin en önemli kamusal alanlarından biri olan Söğütlü Camii Meydanı adeta bir “çukurda” kalacak. Üstelik bu teknik hatanın faturası, Malatya’nın hafızası sayılan yarım asırlık çınar ağaçlarına kesilebilir.

Söğütlü Camii Meydanı İçin ‘Çukur’ Tehlikesi

Yapılan teknik incelemelere göre, ticaret alanlarının önünde yer alan yaklaşık 3,5 metrelik kaldırımların seviyesine ulaşabilmek adına yol kotunun 1,5 metre civarında yükseltilmesi planlanıyor. Ancak bu yükseltme işlemi, Söğütlü Camii’nin önündeki meydanın yol seviyesinin altında kalmasına neden olacak.

Mimarlar Odası, bu durumun kentin siluetini bozmakla kalmayıp, kamusal alanın niteliğini ciddi şekilde zedeleyeceğine dikkat çekiyor. Araç trafiğinin yaya ve kamusal yaşamın önüne geçirilmesinin, modern kentsel dönüşüm ve tasarım ilkeleriyle örtüşmediği vurgulanıyor.

Meydan Su Baskını ve Güvenlik Riski ile Karşı Karşıya

Kot farkının yaratacağı sorunlar yalnızca estetik kayıplarla sınırlı değil. Uzmanlar, yolun yükseltilmesiyle birlikte şu hayati risklerin ortaya çıkacağı konusunda kamuoyunu uyarıyor:

• Altyapı ve Su Baskını Riski: Yağmur ve yüzey suları doğrudan düşük kotta kalan meydan alanına yönelecek. Bu durum, özellikle yoğun yağışlı dönemlerde su birikintilerine ve baskınlarına davetiye çıkaracak.

• Yaya Güvenliği Zafiyeti: Cuma namazları, bayram namazları ve kandil günleri gibi insan sirkülasyonunun zirveye çıktığı anlarda, seviye farkından kaynaklı sıkışmalar ve güvenlik sorunları yaşanması öngörülüyor.

• Erişilebilirlik Engeli: Yaşlıların, çocukların ve engelli bireylerin alt kotta kalan bir meydana erişimi zorlaşacak. Bu durum, modern şehirlerin temelini oluşturan “evrensel erişilebilirlik” kurallarının ihlali anlamına geliyor.

50 Yıllık Tarihi Çınar Ağaçları Tehdit Altında

Projenin doğal miras üzerindeki olası etkileri ise konunun en hassas noktasını oluşturuyor. Mimarlar Odası’nın hazırladığı rapora göre, yol kotunun planlandığı gibi yükseltilmesi halinde güzergah üzerinde bulunan 10 adet anıtsal nitelikteki çınar ağacının kesilmesi zorunlu hale gelecek.

Yaklaşık 50 yıllık bir geçmişe sahip olan bu ağaçlar, kentin ekolojik dengesi ve tarihi dokusu için kritik bir öneme sahip. Sadece bir peyzaj unsuru olarak değil, Malatya’nın kent kimliğinin “canlı tanıkları” olarak kabul edilen bu çınarların yerine yenilerinin büyümesi onlarca yıl alacak.

Mimarlar Odası’nın Çözüm Önerisi Ne?

Dünyadaki gelişmiş şehir planlama modellerinde projenin mevcut doğaya göre şekillendiğini belirten Mimarlar Odası Malatya Şubesi, yapıcı bir çözüm önerisi de sunuyor.

Uzmanlara göre en sağlıklı yöntem; yol kotunun meydan seviyesinde sabit tutulması ve ticaret alanlarının önündeki kaldırımların modern mühendislik çözümleri kullanılarak yüksek kotta düzenlenmesi. Bu sayede hem 10 çınar ağacı hayatta kalacak hem meydan bütünlüğü korunacak hem de yayaların güvenliği sağlanmış olacak.

Yetkili kurumlara seslenen Mimarlar Odası, geri dönüşü olmayan fiziki adımlar atılmadan önce kamu yararını ve Malatya’nın geleceğini önceleyen yeni bir değerlendirme sürecinin başlatılmasını talep ediyor. Şimdi gözler, kentin hafızasını korumak adına TOKİ ve ilgili yerel yönetimlerin atacağı adımlara çevrilmiş durumda.