Malatya’nın Hafızası Tehlikede: Söğütlü Camii Projesinde ‘Kot’ Çıkmazı ve Kesilecek Çınarlar

Malatya kent merkezinin yeniden inşası sürecinde tartışmalar hız kesmeden devam ediyor. Son olarak TMMOB Şehir Plancıları Odası, Söğütlü Camii çevre düzenlemesi ve planlanan yol kotu uygulaması hakkında oldukça kritik uyarılarda bulundu. Uzmanlara göre, projede yapılacak teknik bir mühendislik tercihi, hem Malatya’nın en önemli kamusal alanlarından birini işlevsiz hale getirecek hem de yarım asırlık anıtsal çınar ağaçlarının yok olmasına neden olacak.

Şehir Plancıları Odası tarafından yapılan kamuoyu açıklamasında, kent merkezinin geleceğini ve yaya önceliğini doğrudan etkileyecek bu projenin acilen revize edilmesi gerektiği vurgulandı.

Emekliler Parkı’nın Kaybı ve Yeni Kamusal Alan İhtiyacı

Malatya’nın uzun yıllar boyunca en önemli sosyalleşme ve buluşma noktalarından biri olan Emekliler Parkı, bölgede yürütülen rezerv alan çalışmaları kapsamında ortadan kaldırılmıştı. Şehrin nefes aldığı bu açık yeşil alanın yerine Söğütlü Camii’nin inşa edilmesiyle birlikte, Malatya kent merkezi çok önemli bir kamusal açık alanını kaybetmiş oldu.

Şehir Plancıları Odası yetkilileri, mevcut tartışmanın Söğütlü Camii’nin varlığı ile ilgili olmadığının altını çiziyor. Asıl sorunun, cami çevresinde uygulanacak kentsel tasarım ve çevre düzenlemesi olduğu ifade ediliyor. Kamuoyunda, kaybedilen Emekliler Parkı’nın eksikliğinin, Söğütlü Camii avlusunun bir “kent meydanı” gibi kullanılmasıyla giderileceği beklentisi hakimdi. Ancak açıklanan son proje detayları, bu beklentinin karşılanmasının zor olduğunu gösteriyor.

1,5 Metrelik Yol Kotu Meydanı Şehirden Koparıyor

Projenin en çok eleştirilen noktası ise ticaret alanlarının önündeki kaldırımlarla uyum sağlamak amacıyla yol kotunun yaklaşık 1,5 metre yükseltilmesi. Şehir planlama uzmanlarına göre bu uygulama, sadece basit bir yükseklik ayarı değil; yaya sirkülasyonunu derinden etkileyecek bir bariyer niteliğinde.

Eğer yol 1,5 metre yükseltilirse, Söğütlü Camii avlusu çevresindeki yaya dolaşımından tamamen kopacak. Meydan, insanların rahatça erişebildiği doğal bir buluşma noktası olmak yerine, yükseltilmiş ve izole edilmiş bir platforma dönüşecek. Uzmanlar, “Madem ki Emekliler Parkı artık yok, en azından cami avlusunun gerçek anlamda kamusal bir meydan gibi işlemesine imkân tanınmalı” diyerek, kot farkının kent yaşamıyla olan bütünleşmeyi zayıflatacağına dikkat çekiyor.

Yarım Asırlık 10 Anıtsal Çınar Ağacı Kesilme Riskiyle Karşı Karşıya

Projedeki kot yükseltme çalışmasının bir diğer yıkıcı etkisi ise çevre katliamı riski. Güzergâh üzerinde bulunan ve her biri yaklaşık 50 yaşında olan 10 adet anıtsal çınar ağacı, bu uygulama nedeniyle kesilme tehlikesiyle karşı karşıya.

Bu ağaçların sadece birer peyzaj unsuru olmadığı, Malatya kent merkezinin ve Emekliler Parkı’nın yaşayan hafızasını temsil ettiği vurgulanıyor. Doğru bir çevre düzenlemesi ve planlama yaklaşımı ile hem bu tarihi çınarların korunabileceği hem de alanın kamusal işlevinin artırılabileceği ifade ediliyor.

Şehir Plancıları Odası’nın Malatya İçin Talepleri

Geri dönüşü olmayan hatalara imza atılmadan önce yetkili kurumları projeyi yeniden değerlendirmeye davet eden TMMOB Şehir Plancıları Odası’nın temel talepleri ise şu şekilde sıralanıyor:

• Yol kotu uygulamasının şehircilik ilkeleri doğrultusunda yeniden değerlendirilmesi.

• Söğütlü Camii avlusunun, kent yaşamıyla doğal bir şekilde bütünleşecek bir tasarıma kavuşturulması.

• Bölgedeki yaklaşık 50 yıllık 10 anıtsal çınar ağacının kesinlikle korunması.

• Kamu yararı, yaya erişilebilirliği ve kent hafızasını ön planda tutan bir şehircilik anlayışının benimsenmesi.

Malatya’nın ortak hafızasını yaşatan mekânlara sahip çıkılması gerektiği belirtilen açıklamada, bugün alınacak kararların kentin gelecekteki silüetini ve yaşam kalitesini doğrudan belirleyeceği uyarısı yapıldı. Gözler şimdi, projeyi yürüten yetkili kurumlardan gelecek yanıta çevrilmiş durumda.